Khẩn trương xử lý bệnh keo chết héo tránh lây lan diện rộng

TQĐT - Gần đây, nhiều diện tích cây keo trồng được 2-3 năm, thậm chí 4 năm bỗng dưng chết hàng loạt không rõ nguyên nhân. Ngành chuyên môn khuyến cáo, người làm rừng khẩn trương khoanh vùng, chặt bỏ, tiêu hủy những cây chết để hạn chế lây lan.
Tìm biện pháp xử lý

3 ha keo lai mô trong Dự án trồng rừng gỗ lớn giữa người dân xã Trung Trực và Công ty TNHH 2 thành viên Lâm nghiệp Tuyên Bình đã bị chết.

Sau hơn 1 tháng, hàng loạt cây keo 2 - 3 năm tuổi của người dân xã Thượng Ấm (Sơn Dương) bị chết vẫn chưa được xử lý. Ngành Nông nghiệp tỉnh Khuyến cáo là phải chặt bỏ, đào gốc, di chuyển cây nhiễm bệnh ra khỏi lô rừng để tiêu hủy. Tuy nhiên, với nhiều diện tích rừng bị chết cộng với địa hình hiểm trở thì việc xử lý thủ công này khó có thể làm được. Vậy nên tạm thời các gia đình ở Thượng Ấm vẫn cứ để cây chết, chưa đào gốc khoanh vùng.

Trên 10 ha rừng keo lai mô thuộc Dự án trồng rừng gỗ lớn của người dân xã Trung Trực và Công ty TNHH 2 thành viên Tuyên Bình (Yên Sơn)  cũng đang bị chết héo. Ông Lâm Thành Trung, Trưởng Phòng Kế hoạch, Công ty TNHH 2 thành viên Tuyên Bình cho biết, 3 ha keo bị nặng không có khả năng phục hồi, 2 ha keo chết rải rác. Lo ngại bệnh lan rộng, công ty đã mời các chuyên gia của Viện cây lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh xem xét, lấy mẫu bệnh gửi đi phân tích giúp công ty có biện pháp xử lý.

Từ các mẫu bệnh phẩm gửi đi phân tích, các chuyên gia cho rằng bệnh keo chết héo là do 1 loại nấm tồn tại trong môi trường, khi cây non bị tổn thương, nấm sẽ xâm nhiễm gây thối rễ, thối vỏ cây và các vị trí xâm nhiễm. Theo đó, hai giải pháp được các chuyên gia hướng dẫn thực hiện đó là phun thuốc bảo vệ thực vật chống nấm và chặt bỏ cây bị nhiễm bệnh để tiêu hủy. Ông Trung cho rằng, giải pháp phun thuốc có khả năng thực hiện bởi tốn ít nhân công, còn giải pháp thứ 2 là chặt bỏ, tiêu hủy thì công ty không khả thi bởi hiện nay tìm người làm là vô cùng khó khăn.

Bà Trần Thị Lịch, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh khẳng định, bệnh chết héo cây keo vẫn chưa được người làm rừng xử lý triệt để dẫn đến tình trạng bệnh có xu hướng phát sinh trên diện rộng. Hiện đã có 3 huyện ghi nhận xảy ra bệnh chết héo keo non là Sơn Dương, Yên Sơn, Hàm Yên với diện tích trên 500 ha. Đặc biệt, hiện nay thời tiết diễn biến phức tạp, nắng nóng xen kẽ mưa lớn sẽ là điều kiện cho nấm bệnh lây lan.                    

Kinh nghiệm từ Tiến Bộ

Trong khi các tổ chức, cá nhân đang loay hoay tìm phương án hiệu quả để xử lý đối với cây keo non bị nhiễm bệnh chết héo thì tại xã Tiến Bộ (Yên Sơn) người làm rừng đã cơ bản khống chế, loại trừ được bệnh.

Ông Trần Quyết Cường, Chủ tịch UBND xã cho biết, thống kê sơ bộ toàn xã có 23 ha keo bị chết tập trung tại thôn Cà, thôn Gia, thôn Tân Biên 1, Tân Biên 2. Giúp người dân cứu rừng, xã đã mời cán bộ kỹ thuật của Công ty cổ phần Giấy An Hòa về hỗ trợ bà con tìm phương án giải quyết. Theo các kỹ sư của ngành lâm nghiệp, do chưa có thuốc đặc trị nên cách duy nhất để khống chế, loại trừ bệnh hiệu quả mà an toàn là chặt bỏ, tiêu hủy.


Rừng cây 2 đến 3 năm tuổi của gia đình ông Phạm Văn Quang, thôn Cà, xã Tiến Bộ (Yên Sơn)
 phát triển tốt, không còn bệnh chết héo. 

Những diện tích rừng có cây chết trên 30% chặt bỏ cây chết, tiêu hủy, phun thuốc chống khuẩn quanh khu vực; diện tích cây bị nhiễm bệnh trên 50% chặt bỏ hoàn toàn, tiêu hủy và xử lý thực bì để trồng lại. Với sự hướng dẫn của các chuyên gia, xã đã vận động bà con thường xuyên thăm rừng, phát hiện kịp thời dấu hiệu keo chết, tiến hành chặt bỏ, di chuyển cây bệnh ra khỏi rừng để tiêu hủy. Theo ông Cường, bệnh chết héo trên keo non xử lý sớm, triệt để sẽ khống chế được, hạn chế lây lan, giảm thiểu được thiệt hại. Hiện tại, Tiến Bộ đã khống chế loại trừ được bệnh chết héo trên keo non, trên 3.600 ha rừng sản xuất của bà con trong xã phát triển tốt. 

Ông Nguyễn Văn Chính, thôn Cà cho biết, năm 2015, 2 ha keo của gia đình 3 năm tuổi cứ chết dần. Làm theo đúng hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật, ông Chính thuê người chặt bỏ, thậm chí là đào cả gốc cây đã nhiễm bệnh để đưa đi tiêu hủy. 

Cũng như ông Chính, gia đình ông Phạm Văn Quang, thôn Gia cũng tập trung nhân lực để chặt bỏ, tiêu hủy hết cây keo chết héo. Ngoài ra, ông Quang còn tích cực thăm rừng, 1 tuần 1 lần ông kiểm tra hết 4 ha rừng, phát hiện cây nào nhiễm bệnh tiến hành xử lý ngay. Theo ông Quang, bằng biện pháp thăm rừng thường xuyên, xử lý ngay và triệt để sâu bệnh, do đó đã loại trừ được sâu, bệnh trên cây keo non. 

Theo người làm rừng xã Tiến Bộ, hạn chế sâu, bệnh hại trên cây keo và một số cây lâm nghiệp khác, bà con cần tuân thủ chặt chẽ kỹ thuật trồng rừng ngay từ khi xử lý thực bì, cuốc hố và trồng cây. Trồng phải đúng khung thời vụ tốt nhất, bảo đảm mật độ; thời kỳ đầu cây non, sức đề kháng kém, bà con phải thường xuyên thăm rừng, bón phân cân đối cho cây, phát sạch cỏ dại để rừng được thông thoáng, hạn chế nấm bệnh lưu trú lây lan. Tuyệt đối không tỉa cành vào mùa mưa, tránh bệnh xâm nhập gây hại cho cây; những diện tích rừng trồng 2 đến 3 chu kỳ keo, người làm rừng cần thay đổi cơ cấu giống hạn chế nấm bệnh lây truyền. 

Theo các chuyên gia lâm nghiệp, rất nhiều người làm rừng hiện nay có suy nghĩ trồng rừng chỉ mất công năm đầu chăm sóc, sang năm thứ 2 cây phát tán là yên tâm không cần thăm nom, chăm sóc. Đây là nguyên nhân khiến nhiều diện tích rừng bị nhiễm sâu, bệnh không được phòng trừ kịp thời dẫn đến dịch hại lan rộng khó kiểm soát, gây thiệt hại kinh tế. Do vậy, để bảo vệ diện tích rừng trồng, ngoài việc trồng, chăm sóc đúng kỹ thuật, người làm rừng cần thường xuyên thăm rừng để phát hiện kịp thời sâu, bệnh hại từ đó có biện pháp phòng trừ hiệu quả.                                

 Bài, ảnh: Đoàn Thư

Tin cùng chuyên mục