Cây nhãn sau ghép cải tạo của gia đình chị Hạ tại xã Thái Bình, huyện Yên Sơn

Thái Bình là xã có diện tích trồng nhãn lớn nhất trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, theo số liệu thống kê năm 2020 toàn xã có trên 112ha, trong đó gần 80 ha nhãn đang cho thu hoạch còn lại là nhãn mới trồng. Do cây nhãn ở Thái Bình được trồng từ nhiều năm trước bằng giống thực sinh nên cây già cỗi, nhiều diện tích nhãn cho năng suất không ổn định, mẫu mã và chất lượng quả không đều, thường chín tập trung vào chính vụ nên giá bán sản phẩm nhãn quả thấp

Trong 2 năm(2018 - 2019), Trung tâm Khuyến nông đã phối hợp với Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Namtriển khai thực hiện mô hình ghép cải tạo nhãn (loại bỏ cành tán những cây nhãn thực sinh hiệu quả kinh tế thấp và ghép thay thế bằng giống nhãn PH-M99-11và PH-M99-21là giống nhãn lồng Hưng Yên chín muộn) với quy mô 5 ha/7 thôn của xã Thái Bình. Đến nay, mô hình ghép cải tạo nhãn đã mang lại hiệu quả rõ rệt, mắt ghép chỉ sau một năm là có thể ra hoa đậu quả với chất lượng ổn định,quả to đều, mã đẹp nên bán được giá cao.

Cây nhãn sau ghép cải tạo của gia đình chị Hạ tại xã Thái Bình, huyện Yên Sơn


Cũng giống như những hộ gia đình khác ở xã Thái Bình, những năm trước đây cây nhãn  của gia đình chị Lê Thị Hạ, thôn 5 được trồng trong vườn nhà mà hầu như gia đình chị không quan tâm nhiều đến giống cũng như chăm sóc cải tạo. Sau một thời gian thu hoạch, vườn nhãn thoái hóa dần nên năng suất, chất lượng quả thấp, giá bán chẳng được bao nhiêu, thậm chí có năm không bán được do quả quá nhỏ, cùi mỏng, hạt to.

Năm 2018, Trung tâm Khuyến nông thực hiện mô hình ghép cải tạo vườn nhãn tại một số hộ trên địa bàn xã Thái Bình, gia đình chị là hộ được lựa chọn tham gia mô hình với số lượng 20 cây. Chỉ sau hơn một năm thực hiện việc ghép cải tạo, nhờ được chăm sóc đúng khoa học kỹ thuật nên vườn nhãn của gia đình chị Hạ bước đầu đã cho thu hoạch, trung bình đạt 40 kg quả/cây. Chị Hạ cho biết: “Được chọn là hộ thực hiện ghép cải tạo vườn nhãn bằng giống nhãn lồng chín muộn của Hưng Yên và cùng với việc được hướng dẫn cách chăm sóc cây theo từng giai đoạn, đến nay các gốc ghép của gia đình tôi đã ra quả. Đúng là so với các cây không được ghép cải tạo, tôi nhận thấy chất lượng quả của gốc nhãn ghép ngon, to và năng suất cao hơn hẳn. Đây thực sự là một cách làm hiệu quả để người dân chúng tôi cải tạo giống nhãn địa phương, là cơ sở để phát triển kinh tế gia đình”.

Vườn nhãn của gia đình ông Phạm Bá Thu, thôn 5, xã Thái Bình (Yên Sơn) được trồng từ những ngày ông vừa sinh ra, đến giờ cũng đã ngót nghét 60 năm. Cây cao, to khiến việc thu hái gặp nhiều khó khăn, nhất là khi những lao động trong gia đình ông đều đã ở cái tuổi ngũ tuần, lục tuần. Năm 2018 - 2019, được Trung tâm Khuyến nông tỉnh hướng dẫn kỹ thuật ghép cải tạo nhãn, ông chọn gần 60 cây nhãn cổ thụ nhất của gia đình để cắt tỉa, lựa chọn mắt ghép từ Viện cây ăn quả Việt Nam để ghép cải tạo. Ông Thu nói: “Sau khi thực hiện ghép cải tạo, vườn nhãn của gia đình ông có bộ khung tán mới thuận tiện cho việc chăm sóc và thu hoạch, hơn nữa chất lượng quả ngon ngọt hơn hẳn so với giống nhãn cũ đã trồng ở địa phương”.

Ông Đinh Văn Bắc - Giám đốc Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Yên Sơn cho biết, những vườn nhãn trồng thực sinh trên địa bàn hiện nay đã già cỗi, cho năng suất, chất lượng quả thấp, cần được cải tạo bằng phương pháp ghép mắt mầm là tối ưu nhất, bởi mắt ghép có khả năng duy trì gen của cây giống đã được lựa chọn. Sau khi ghép, gốc ghép chỉ tập trung dinh dưỡng vào nuôi mầm nên những mầm ghép phát triển rất tốt, nhanh chóng hoàn thành diện tích tán lá cần thiết; đồng thời, do mắt ghép được lấy từ cây mẹ đã thành thục, mang đầy đủ các đặc tính di truyền ổn định của cây mẹ nên sớm ra hoa đậu quả và cho năng suất, chất lượng quả cao.

Mô hình ghép cải tạo vườn nhãn đạt kết quả rất khả quan, cây ghép chỉ sau 1 đến 2 năm đã được thu hoạch cho ra thị trường sản phẩm quả to, thơm ngon, cùi dày hơn nhãn thường, đem lại thu nhập cao và ổn định. Tính đến thời điểm hiện tại, xã Thái Bình đã ghép cải tạo được 11,5 ha./.

Nguyễn Mạnh Tường - TTKN

Tin cùng chuyên mục