Gắn tem truy xuất nguồn gốc nông sản: Chưa phát huy hết hiệu quả

Gắn tem truy xuất được coi là tấm thẻ chứng minh về nguồn gốc và chất lượng nông sản. Tuy nhiên, hiện hoạt động này chưa được các doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) có sản phẩm quan tâm đúng mức.

Ông Nguyễn Văn Thuấn, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm sản, thủy sản tỉnh khẳng định, nông sản gắn tem truy xuất nguồn gốc bằng mã QR code (tem điện tử) sẽ giúp minh bạch “lý lịch” của sản phẩm. Người tiêu dùng chỉ cần sử dụng thiết bị điện tử thông minh có ứng dụng phần mềm quét mã là có thể nhận diện sản phẩm, các thông tin từ nơi sản xuất, quy trình, ngày thu hoạch của sản phẩm nông nghiệp. Nhưng trên thực tế hiện nay nhiều cơ sở sản xuất trên địa bàn tỉnh vẫn chưa chủ động tham gia và nếu có tham gia việc sử dụng tem trong quá trình lưu thông hàng hóa cũng không nhiều. 


Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra việc
dán tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm chè tại xã Tân Thành (Hàm Yên).

HTX sản xuất chè Tân Thái 168, xã Tân Thành (Hàm Yên) được Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm sản, thủy sản tỉnh hỗ trợ in ấn tem truy xuất nguồn gốc từ đầu năm 2018. Tuy nhiên, sau hơn 1 năm triển khai, lượng tem được kích hoạt để dán vào bao bì sản phẩm chỉ gần 20% số tem được hỗ trợ. Lý giải điều này, ông Bàn Văn Dương, Giám đốc HTX cho biết, trung bình mỗi năm HTX sản xuất, tiêu thụ khoảng 40 tấn chè khô, tuy nhiên đối tượng tiêu thụ của HTX chủ yếu là các đầu mối giao buôn với số lượng lớn nên họ không có nhu cầu dán tem. Số lượng tem đã được kích hoạt và sử dụng chỉ là để trưng bày, bán tại các cửa hàng giới thiệu sản phẩm của tỉnh nhưng số lượng này không nhiều, mỗi năm chỉ vài chục kg. Cũng theo ông Dương, giá bán chè có tem với không gắn tem không chênh nhau nên nếu khách yêu cầu dán thì dán còn không thì thôi.

Tương tự, sản phẩm bưởi Soi Hà của HTX Nông lâm nghiệp Xuân Vân (Yên Sơn) được dán tem truy xuất nguồn gốc không nhiều, chỉ đạt được đến 10% sản lượng. Anh Đào Hồng Chiến, Phó Giám đốc HTX ước tính, mỗi năm HTX chỉ dán tem cho khoảng 500 - 600 quả bưởi khi bạn hàng yêu cầu, còn phần lớn sản lượng được các thương lái vào vườn thu mua để bán ra thị trường tự do nên thương lái yêu cầu không phải dán tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Không chỉ về phía người sản xuất, nhiều người tiêu dùng cũng chưa quan tâm đến vấn đề này, nhất là những người có thói quen mua hàng ở các chợ truyền thống. Còn nếu đã vào đến siêu thị, nhiều người có tâm lý yên tâm vì đã qua kiểm định nên không để ý đến tem truy xuất nguồn gốc.  

Anh Trần Văn Thông, cán bộ Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm sản, thủy sản tỉnh, người có nhiều năm trực tiếp hỗ trợ các HTX dán tem truy xuất cho các sản phẩm nông nghiệp cho rằng, nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do nông sản của tỉnh vẫn chủ yếu được tiêu thụ ở thị trường bán lẻ truyền thống. Tại thị trường này nhu cầu về truy xuất nguồn gốc sản phẩm chưa đòi hỏi khắt khe. Nhiều chủ doanh nghiệp, HTX phản ánh bạn hàng của họ không cần đóng gói bao bì cũng không cần dán tem truy xuất, chỉ cần mua cân, bán quả. Chưa kể đến một số sản phẩm của tỉnh được các doanh nghiệp mua về làm nguyên liệu chế biến sâu. Những lý do trên khiến cho việc thực hiện, sử dụng tem dán truy xuất nguồn gốc sản phẩm đã có nhãn hiệu hàng hóa của tỉnh chưa nhiều và chưa triệt để. 

Việc “chiều” theo nhu  cầu của bạn hàng đang dẫn đến một số nông sản của tỉnh bị lợi dụng, giảm sút giá trị. Tình trạng bưởi Xuân Vân (Yên Sơn) hay chè Sơn Dương bị thương lái đội lốt những thương hiệu lớn bán trên thị trường vẫn diễn ra khiến cho cả người sản xuất và cả người tiêu dùng bị thiệt thòi. Xây dựng nền nông nghiệp hàng hóa mang tính bền vững thì việc gắn tem truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm là vô cùng cần thiết. Hiện, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đang phối hợp với UBND các huyện, thành phố rà soát lại các địa phương có sản phẩm được đăng ký nhãn hiệu hàng hóa, đăng ký truy xuất nguồn gốc nâng cao ý thức, trách nhiệm trong việc dán và quản lý tem đối với các sản phẩm trước khi bán ra thị trường. Người tiêu dùng cũng như toàn xã hội ưu tiên lựa chọn những hàng hóa có xuất xứ rõ ràng, tạo động lực cho các đơn vị, doanh nghiệp, HTX thực hiện dán tem theo đúng quy định. 

Báo Tuyên Quang

Tin cùng chuyên mục